Người Làm Đúng

“Ba năm.” Hải Thất nhắc lại kỳ hạn ấy, giọng không cao hơn tiếng tim đèn dầu cháy trong gian giao dịch. Trần Mặc chưa cất thẻ ngọc. Đầu ngón tay hắn đặt trên mép khế ước, nơi linh văn nhận nợ đã khép kín. Ba năm không dài đối với tu sĩ, nhưng đủ dài để một con sông đổi dòng, một tông môn thay người giữ kho, một biên bản bị đẩy từ ngăn tủ này sang ngăn tủ khác cho đến khi không còn ai nhớ nét chữ đầu tiên. “Hải Thất.” Trần Mặc nói. “Chuyển một lời kín đến Phùng Quốc Chính.” Người trung gian nhìn hắn. “Hạn đối chứng quốc mạch đã đến. Mọi bản gốc phải giữ ngoài đường công văn.” “Quy tắc của Hải Vọng Đường chỉ bảo đảm việc chuyển tin.” Hải Thất đáp. “Không bảo hộ người nhận, không xác minh ý định của người gửi.” “Ta biết.” Khế ước không mua được lòng trung thành. Nó chỉ đổi lấy phần việc đã ghi giá. Có một tuyến truyền tin chịu chạy đúng đường, như vậy đã đủ. Hải Thất nhận lấy thẻ ngọc ghi lời nhắn, không hỏi thêm. Hắn bỏ thẻ vào một ống trúc ngắn, xoay ba vòng theo thứ tự cố định, rồi niêm phong bằng sáp xám. Trần Mặc đứng dậy. Ngoài cửa hàng chum rượu, đêm đã phủ xuống kinh thành. Đèn lồng ven đường lần lượt sáng lên, đỏ nhạt trong màn sương lạnh. Từ xa có tiếng mõ điểm canh, tiếng xe ngựa lăn qua mặt đường đá, tiếng người bán hàng dọn những mâm quả còn thừa. Hắn kéo lại cổ tay áo. Một sợi chỉ rượu khô vô tình dính vào cổ tay, ngứa đến khó chịu. Trần Mặc dùng móng tay gỡ mãi mới đứt, rồi đứng yên một lát dưới mái hiên, để gió đêm thổi qua gáy. Một bản biên bản mỏng hơn lá tre, nhưng nếu rơi đúng chỗ, số người chết vì nó có thể nhiều hơn người ngã trong một trận pháp. Công phòng của Ty Giám vẫn sáng đèn. Phùng Quốc Chính ngồi một mình trước bàn dài, bên trái là ba tập số liệu thủy lượng, bên phải là lời khai của dân vùng hạ lưu. Ngoài cửa sổ, mưa bụi bám lên song gỗ. Hắn đã thay hai ngọn nến, mực trong nghiên cũng gần cạn. Dòng cuối cùng của Biên Bản Đối Chứng Quốc Mạch vừa được viết xong. Nét bút dừng lại ở phần kết luận. Nghi thức giám mạch dự kiến hút nốt phần thủy khí còn sót ở hạ lưu. Mùa màng đã lép sau đợt nước rút trước đó. Nếu tiếp tục dẫn mạch theo lệnh hiện hành, Trại Dân Mất Mùa sẽ không còn là một nghi lễ cứu ruộng, mà thành cách chia nốt phần nước cuối cùng giữa những cánh đồng đang nứt. Phùng Quốc Chính đặt bút xuống. Hắn không dựa vào một lời khai. Lưu lượng nước đo từ ba nhánh sông, hướng hút linh lực dưới ruộng, số mùa mất trắng ghi trong sổ địa phương, tất cả đều nằm trong biên bản. Mạch nước không biết thuận theo công văn. Hắn lấy tờ lệnh kèm hồ sơ lên. Con dấu đỏ nằm ở góc phải. Nhìn qua không có gì khác thường. Phùng Quốc Chính rút từ hộc bàn ra một tấm lụa mỏng đã cất từ đầu kỳ điều tra, trên đó lưu dấu của các lệnh điều mạch trước đây. Đầu ngón tay hắn dừng lơ lửng trên lớp son. Một nhịp sau, Phùng Quốc Chính mới chạm xuống. Vết khuyết ở mép dưới của mẫu dấu cũ nằm chếch sang trái. Con dấu trên tờ lệnh mới cũng có vết khuyết ấy, nhưng quá tròn, quá sâu. Màu son đậm hơn một tầng. Đường vân giữa hai nét triện có một chỗ bị ép phẳng. Hắn nhìn rất lâu, rồi thở ra qua mũi. Tiếng gõ cửa vang lên hai tiếng. Phùng Quốc Chính lập tức úp tấm lụa xuống. “Vào.” Một tiểu lại đứng ngoài cửa, hai tay nâng ống trúc niêm sáp xám. “Có tin ngoài tuyến, thưa đại nhân.” Phùng Quốc Chính nhận lấy. Đọc xong, hắn không hỏi người gửi là ai. Hắn chỉ mở ngăn tủ dưới bàn, lấy ra bộ niêm cạnh dùng khi đối chiếu hồ sơ Hồng Lô năm trước. Cửa phòng được khóa lại. Biên bản bị tháo thành nhiều phần. Phùng Quốc Chính kiểm số tờ, ghi canh giờ, rồi xếp riêng những trang có số liệu giám mạch. Phần này được mã hóa bằng ký hiệu lưu thủy cũ, đặt vào ống trúc có dấu hồi vân đổi ấn. Đó vốn là cách các kho thư cổ đánh tráo thứ tự sao lục để phát hiện bản bị chép lại bằng tay. Hắn chưa từng nghĩ sẽ dùng nó cho một biên bản của Ty Giám. Ống trúc được giao lại theo tuyến Hải Vọng Đường. Một phần khác gồm lời khai dân cư, bản dập dấu son và bản đối chiếu quy thức cũ được niêm thành gói nhỏ. Trên mặt gói chỉ ghi: gửi Hoàng Vân Sơn đối chiếu địa đồ cùng lệ thức lưu ấn. Bản cuối cùng nằm trong tay Phùng Quốc Chính. Còn hồ sơ trình tấu công khai, hắn giữ lại những đoạn đủ để chứng minh một điều: đã từng có người kết luận nghi thức này gây hại cho vùng hạ lưu. Nếu toàn bộ bản gốc biến mất, ít nhất khoảng trống còn lại cũng sẽ có hình dạng. Khóa cửa vừa mở, tiếng bước chân đã dừng trước ngạch. Một viên lại mặc áo xám bước vào. Người này không xưng danh, chỉ đặt một tờ giấy mới lên bàn. “Ý chỉ truyền miệng.” Viên lại nói. “Đại nhân chỉ cần sửa một cụm từ.” Phùng Quốc Chính nhìn xuống. Câu “sẽ hại vùng hạ lưu” bị thay bằng “rủi ro có thể khống chế”. “Đổi xong,” viên lại tiếp lời, “chức vị của đại nhân vẫn giữ. Người nhà cũng được bình an.” Phùng Quốc Chính đặt bản sửa bên cạnh bản gốc. Hắn chỉnh hai mép giấy cho thẳng hàng, giống như đang chuẩn bị đối chiếu hai khoản thu chi. Cửa sau công phòng khẽ mở. Trần Mặc bước vào từ hành lang tối. Hắn đứng chếch khỏi bàn, gần lối sau hơn lối chính. Ánh mắt lướt qua vai viên lại, mép giấy, vết mực còn chưa khô, rồi dừng ở ngón tay Phùng Quốc Chính. Phùng Quốc Chính cầm bút. Một nét mực đen gạch thẳng qua toàn bộ đoạn chữ thay thế. Viên lại không đổi sắc mặt. “Đại nhân nên suy xét.” “Bản sửa không có số hiệu lưu trữ, không có người phụ trách đối chiếu, không có căn cứ đính kèm.” Phùng Quốc Chính nói. “Ty Giám không nhận văn bản như vậy.” “Có những thứ không cần ghi vào giấy.” “Vậy càng không thể nhập hồ sơ.” Viên lại nhìn Trần Mặc một thoáng rồi quay đi. Cửa đóng lại, nhẹ đến mức gần như không nghe thấy. Trong phòng chỉ còn tiếng mưa. Trần Mặc chạm vào mép túi trữ vật. “Rời kinh trong đêm. Hải Vọng Đường có tuyến ngoài thành.” “Không.” “Bên đổi dấu sẽ quay lại.” “Ta biết.” “Ngươi ở lại thì phải tách người giữ, người chuyển, người đối chiếu.” Trần Mặc nói. “Đừng để họ có một chỗ để cắt.” Phùng Quốc Chính nhìn bản biên bản trước mặt. Hắn không ngồi xuống. “Người làm quan có thể rời đi.” Giọng hắn vẫn đều. “Nhưng những người không có tên trong sổ, nếu ta cũng đi, sẽ không còn ai nói thay.” Trần Mặc không đáp ngay. Trong lời ấy không có tính toán nào hắn có thể gạch thành cột được. Nó khiến hắn thấy khó chịu, như một vết nứt trên mặt bàn vốn tưởng phẳng. Phùng Quốc Chính kéo tờ lệnh bị thay dấu lại gần ngọn đèn. Hắn lấy một thẻ ngọc mỏng, dùng cạnh sắc cạo rất nhẹ lên lớp son mới. Bột đỏ rơi xuống mặt bàn. Dưới ánh lửa, một vệt ấn cũ dần hiện ra, nhòe nhưng vẫn còn mã lưu trữ. Phùng Quốc Chính đọc mã ấy, môi siết lại. Hồ sơ này đã từng được đóng trạng thái đã đối chứng, chờ thi hành trước cả khi kỳ hạn ba năm kết thúc. Có kẻ không chỉ sửa kết luận của Phùng Quốc Chính, mà đã chuẩn bị sẵn việc biến toàn bộ cuộc điều tra thành một thủ tục hợp thức hóa.